09 mei 2019

Vlaanderen duwt het lokale cultuurbeleid uit z’n bed

Onze fiere cultuurstaat Vlaanderen nam voorbije legislatuur meer dan ooit afstand van één van haar sterkste troeven: namelijk haar dynamische verhouding met het lokaal cultuurbeleid. Enerzijds door het wegnemen van de persoonsgebonden bevoegdheden van de provincies, anderzijds door het bruusk afbreken van haar immer spannende latrelatie met de lokale besturen.

Decennialang stimuleerde de Vlaamse gemeenschap haar lokale besturen via een breed en gevarieerd instrumentarium van subsidies en structureel geoormerkte middelen voor hun lokaal cultuurbeleid. In 2016 slaagde men er echter in (quasi geruisloos!) het decreet lokaal uit te hollen tot een lege doos: alle Vlaamse cultuursubsidies worden immers vanaf dan - via de grote stoofpot van het gemeentefonds - aan de gemeentebesturen overgemaakt: onvoorwaardelijk en zonder tijdsafbakening. Waar in het synchrone kunstendecreet elke euro bijna obsessief moet worden verantwoord ontneemt de Vlaamse overheid zich in deze elke vorm van aansturing, coördinatie en stimulering.

Dit alles onder het adagio van een ongebreideld geloof in de kracht van de lokale besturen: mooi en edel op papier maar een vergiftigd geschenk dat heel ons zorgvuldig opgebouwd cultureel eco-spreidingsysteem dreigt te verzieken. Want diezelfde krachtdadige lokale besturen trokken vorige week nog aan de noodrem. Sommigen onder hen dreigen zelfs – letterlijk - failliet te gaan (cfr. Cis Stijnen in DM 26/04). Vlaanderen schuift immers zoveel bevoegdheden naar hen door zonder de nodige boter bij de vis waardoor de lokale bestuurskracht zich alvast financieel laat uitputten. Niet noodzakelijke uitgaven zoals bv. voor de cultuursector zullen dan ook niet zelden als eerste geviseerd worden. Kunstenpunt maakte in 2018 al gewag van 30% minder programmering van gesubsidieerde gezelschappen in de culturele centra…
Deze hele operatie voltrok zich bovendien volledig boven de hoofden van de cultuurwerkers ten velde: ik ken geen enkele directeur, bibliothecaris of coördinator van een cultuur- of gemeenschapscentrum die hier een begin van enthousiasme voor voelde. De meeste schepenen van Cultuur waren hier geen vragende partij voor. Ze weten maar al te goed dat als steden en gemeenten, en Vlaanderen, samenwerken, ze betere resultaten halen. Tegelijk werden ook – met het mes op de keel - hun steunpunten VVC, VVBAD zonder geld gezet. Vlaanderen wil minder bemoeials en wilde de centen inzetten voor het nieuwe steunpunt ‘Bovenlokale cultuurwerking’.

En voor alle duidelijkheid, Groen wil niet mordicus terug naar het oude model van geoormerkte subsidies en beleidsplannen. Het zijn volwassen organisaties die hun ding kunnen doen. Maar de samenleving verandert, de uitdagingen voor culturele instellingen (bibs, cc en gc’s, cultuurdiensten) ook. Ze blijven echter van onwaarschijnlijk groot belang voor ons cultureel ecosysteem van productie en spreiding, zeker voor kwetsbare maar zo nodige kunstvormen die nauwelijks kunnen overleven. In een echt ambitieus en vooruitdenkend cultuurbeleid had men van de gelegenheid gebruik moeten maken om de spreidingssector grondig te analyseren en te renoveren. En om samen te investeren in meer kleur in het publiek, op het podium en in de kantoren. Onze cultuurhuizen zijn blank. De etnisch-culturele diversiteit binnenbrengen is een reuzegrote uitdaging.

Het ombouwen van onze cultuur-en gemeenschapscentra tot echte dynamische cultuurhuizen met een veel grotere autonomere bestuurskracht en responsabilisering, en ook een gedepolitiseerde ‘cultural governance’. Met slimme verbindingen met andere culturele actoren en instellingen. En waarom niet: op sub-regionaal niveau een schaalvergroting waarbij duurzame samenwerkingsmodellen extra mogelijkheden krijgen.

De band tussen de steden en de gemeenten en de Vlaamse overheid moet dus met urgentie worden hersteld. Groen gaat hierbij voor een op vrijwilligheid gebaseerd stimuleringsbeleid. Dus, zonder verplichtingen voor de lokale besturen, behalve één: het openhouden van een openbare bibliotheek, de toegang tot informatie en literatuur- via boeken, tijdschriften, internet en andere dragers - voor alle burgers vinden we een basisopdracht voor elk lokaal bestuur.

Het recente decreet op de bovenlokale cultuurwerking kan bij dit alles hooguit de pijn wat verzachten. De rommelige snelstart en onderfinanciering van het daaraan gekoppelde nieuwe steunpunt boezemt helaas niet zoveel vertrouwen in.

Kortom: het lokale cultuurbeleid is door Vlaanderen uit haar warme nest geduwd. Kil en koel helemaal op schema met haar genadeloos vrije marktdenken.
Voorwaar een warm Vlaanderen!

 

Bart Caron en Staf Pelckmans, 9 mei 2019

 

Bekijk de historische beelden van het ontstaan van de Kultuursentra(!) in Vlaanderen:

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren